GDPR voor BedrijvenGDPR & PRIVACY ADVISORY
Gratis analyseDoe de GDPR-check
GDPR voor BedrijvenGDPR & PRIVACY ADVISORY
Doe de GDPR-check
GDPR KENNISCENTRUMVerwerkers

Verwerkersovereenkomst: wanneer verplicht en wat moet erin staan?

Wanneer u een externe partij gegevens laat verwerken, moet u dat schriftelijk regelen. Dit staat erin, en dit riskeert u zonder.

  • Geschreven door Stephanie Deprez
  • Bijgewerkt op
  • 9 min leestijd
  • 5 bronnen, onderaan vermeld
Schriftelijke overeenkomst met twee pennen op een houten bureau

KORT ANTWOORD

Een verwerkersovereenkomst is een schriftelijk contract tussen u en een partij die in uw opdracht persoonsgegevens verwerkt, zoals een hostingbedrijf. Ze is verplicht zodra u zo'n verwerker inschakelt (artikel 28 AVG). Ze regelt wat de verwerker met de gegevens mag doen, hoe hij ze beveiligt en wat er gebeurt als de opdracht stopt.[1][2]

In het kort

  • U sluit een verwerkersovereenkomst met elke partij die in uw opdracht persoonsgegevens verwerkt.[1]
  • De overeenkomst is schriftelijk. Een elektronische vorm telt ook.[1]
  • De inhoud staat in artikel 28, lid 3 van de AVG: onder meer instructies, geheimhouding, beveiliging, subverwerkers en audits.[1]
  • Zonder overeenkomst riskeert u een boete tot 10 miljoen euro of, voor een onderneming, tot 2% van de wereldwijde jaaromzet.[1]
Inhoud van dit artikel
  1. Wat is een verwerkersovereenkomst?
  2. Wanneer is een verwerkersovereenkomst verplicht?
  3. Wat moet er in een verwerkersovereenkomst staan?
  4. Wat riskeert u zonder verwerkersovereenkomst?
  5. Zo regelt u uw verwerkersovereenkomsten in vijf stappen
  6. Veelgestelde vragen
  7. Bronnen en referenties

Wat is een verwerkersovereenkomst?

Een verwerkersovereenkomst is het contract waarin u afspraken maakt met een externe partij die persoonsgegevens voor u verwerkt. De AVG noemt u de verwerkingsverantwoordelijke en die partij de verwerker. De overeenkomst legt vast wat de verwerker mag doen en wat niet.[1]

Dat contract is geen formaliteit. Artikel 28, lid 3 AVG bepaalt dat de verwerking door een verwerker wordt geregeld in een overeenkomst of andere rechtshandeling die de verwerker bindt ten aanzien van u. Lid 9 voegt toe dat die overeenkomst in schriftelijke vorm wordt opgesteld, elektronische vorm inbegrepen.[1]

Wanneer is een verwerkersovereenkomst verplicht?

Een verwerkersovereenkomst is verplicht zodra een verwerking namens u wordt uitgevoerd. U mag dan alleen een beroep doen op verwerkers die afdoende garanties bieden, en de verwerking moet in een overeenkomst geregeld zijn.[1] De Vlaamse Toezichtcommissie zegt het zo: wie een IT-leverancier of een andere dienst inschakelt om persoonsgegevens te verwerken, moet een aantal onderwerpen schriftelijk vastleggen.[3]

Artikel 28 kent geen drempel naar de grootte van de onderneming.[1] Het gaat om de rol die een partij in de praktijk speelt. Volgens het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) zijn de voorwaarden van een contract niet in alle omstandigheden doorslaggevend, omdat partijen anders de verantwoordelijkheid vrij kunnen verdelen.[2] De Vlaamse Toezichtcommissie zegt hetzelfde: wie het doel en de middelen bepaalt, is de verwerkingsverantwoordelijke, ongeacht wat in de overeenkomst staat.[3]

Voorbeelden uit de richtsnoeren van de EDPB over verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers
SituatieRol volgens het voorbeeld van de EDPB
Een bedrijf laat de loonbetaling doen door een loonadministrateurVerwerker, zolang de administrateur de gegevens niet voor eigen doeleinden gebruikt en uw instructies volgt. Details zoals de keuze van software mag hij zelf bepalen.[2]
Een bedrijf laat gegevens opslaan bij een hostingdienstVerwerker. Opslaan is verwerken namens u, dus er moet een overeenkomst volgens artikel 28 gesloten worden.[2]
De bank die de loonbetaling uitvoertEigen verwerkingsverantwoordelijke voor haar bankactiviteit. De gegevens gaan dan van de ene verantwoordelijke naar de andere.[2]
Een boekhoudkantoor dat de boekhouding van een klant controleertKan een eigen verwerkingsverantwoordelijke zijn, of een verwerker. Het hangt af van de omstandigheden (zie hieronder).[2]
Een hand zet een handtekening onder een contract
De overeenkomst met een verwerker is schriftelijk. Elektronisch mag ook.

Wat moet er in een verwerkersovereenkomst staan?

Artikel 28, lid 3 AVG noemt wat de overeenkomst minstens regelt: het onderwerp en de duur van de verwerking, de aard en het doel, het soort persoonsgegevens, de categorieën van betrokkenen en uw rechten en plichten als verwerkingsverantwoordelijke. Daarnaast bepaalt ze dat de verwerker acht verplichtingen aanvaardt.[1]

  1. Alleen op uw instructies. De verwerker verwerkt de gegevens uitsluitend op basis van uw schriftelijke instructies, ook als het gaat om doorgifte naar een derde land of een internationale organisatie. Een uitzondering geldt als een wettelijke bepaling hem tot verwerking verplicht. Dan moet hij u dat vooraf melden, tenzij de wet dat om gewichtige redenen van algemeen belang verbiedt.[1]
  2. Geheimhouding. Wie bij de verwerker met de gegevens mag werken, heeft zich tot vertrouwelijkheid verbonden of is wettelijk tot geheimhouding gehouden.[1]
  3. Beveiliging. De verwerker neemt alle maatregelen die artikel 32 AVG vereist.[1]
  4. Subverwerkers. De verwerker schakelt geen andere verwerker in zonder uw voorafgaande specifieke of algemene schriftelijke toestemming. Bij algemene toestemming informeert hij u over geplande veranderingen, zodat u bezwaar kunt maken. De subverwerker krijgt dezelfde verplichtingen. Als die ze niet nakomt, blijft de eerste verwerker volledig aansprakelijk ten aanzien van u.[1]
  5. Hulp bij rechten van betrokkenen. De verwerker helpt u, voor zover mogelijk, bij verzoeken om inzage, correctie of wissing.[1]
  6. Hulp bij uw andere plichten. Hij helpt u bij uw verplichtingen uit de artikelen 32 tot en met 36 AVG, waaronder beveiliging, datalekken en gegevensbeschermingseffectbeoordelingen.[1]
  7. Wissen of terugbezorgen. Na afloop van de dienst wist hij alle persoonsgegevens of bezorgt hij ze terug, naar uw keuze. Bestaande kopieën verdwijnen, tenzij de wet opslag verplicht.[1]
  8. Informatie en audits. De verwerker geeft u alle informatie die nodig is om de naleving aan te tonen en werkt mee aan audits, inspecties inbegrepen. Vindt hij dat een instructie van u in strijd is met de AVG of andere regels, dan zegt hij dat onmiddellijk.[1]
Server in een datacenter waar een externe partij gegevens voor u kan opslaan
Een hostingdienst die uw gegevens opslaat, is volgens de EDPB een verwerker.

U hoeft de tekst niet van nul te schrijven. De overeenkomst mag geheel of gedeeltelijk gebaseerd zijn op standaardcontractbepalingen (artikel 28, lid 6 AVG).[1] De Europese Commissie heeft zulke bepalingen vastgesteld in Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/915.[5]

Let wel op: de AVG staat boven de overeenkomst. Afspraken die in strijd zijn met de AVG mag u niet opnemen. Gaat u toch akkoord met zulke afspraken, dan kunt u in overtreding zijn.[3]

Wat riskeert u zonder verwerkersovereenkomst?

Zonder verwerkersovereenkomst schendt u artikel 28 AVG. Voor inbreuken op dat artikel kan een toezichthouder een administratieve geldboete opleggen tot 10 miljoen euro of, voor een onderneming, tot 2% van de totale wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar, als dat bedrag hoger is.[1]

Beide partijen kunnen in overtreding zijn. De Vlaamse Toezichtcommissie schrijft dat zowel de verwerkingsverantwoordelijke als de verwerker een overeenkomst moet sluiten, en dat beide aansprakelijk zijn als ze ontbreekt.[3] De verantwoordelijkheid blijft bij u, ook als de verwerker de overeenkomst opstelt.[3]

Daarnaast heeft iedereen die schade lijdt door een inbreuk op de AVG recht op schadevergoeding van de verwerkingsverantwoordelijke of de verwerker (artikel 82, lid 1). Een verwerker is alleen aansprakelijk als hij de verplichtingen voor verwerkers niet naleeft, of buiten of in strijd met uw rechtmatige instructies handelt (lid 2).[1] Bepaalt een verwerker zelf het doel en de middelen van een verwerking, in strijd met de AVG, dan wordt hij voor die verwerking als verwerkingsverantwoordelijke beschouwd (artikel 28, lid 10).[1]

Zo regelt u uw verwerkersovereenkomsten in vijf stappen

Begin met een lijst van alle partijen die persoonsgegevens voor u verwerken. Bepaal per partij de rol, controleer de overeenkomst en bewaar ze in uw GDPR-dossier. Zo kunt u aantonen dat u de regels naleeft, zoals de verantwoordingsplicht van artikel 5, lid 2 AVG vraagt.[1]

  1. 1Maak de lijst. Noteer elke leverancier die met uw klant-, personeels- of websitegegevens werkt, bijvoorbeeld voor hosting, e-mail, boekhouding, loonadministratie of nieuwsbrieven.
  2. 2Bepaal de rol. Volgt de leverancier uw instructies (verwerker), of beslist hij zelf over doel en middelen (eigen verantwoordelijke)? Gebruik de voorbeelden hierboven.
  3. 3Zorg voor een overeenkomst. Het initiatief mag bij u liggen of bij de verwerker. De verantwoordelijkheid blijft bij u.[3]
  4. 4Toets de inhoud aan de acht punten van artikel 28, lid 3. Let vooral op subverwerkers, de datalekmelding en wat er na afloop met de gegevens gebeurt.
  5. 5Bewaar en herzie. Zet de overeenkomsten in uw GDPR-dossier en kijk ze opnieuw na bij elke nieuwe leverancier of wijziging.

Wilt u eerst weten wat de AVG nog meer van uw onderneming vraagt? Lees dan wat GDPR is en voor wie het geldt of onze uitleg over de GDPR-wetgeving in België. Wilt u uw dossier laten nakijken, dan helpt de GDPR-audit.

Veelgestelde vragen

De verwerkingsverantwoordelijke bepaalt het doel van en de middelen voor de verwerking van persoonsgegevens. De verwerker verwerkt persoonsgegevens ten behoeve van die verantwoordelijke.[1] Een loonadministrateur die uw instructies volgt is een verwerker. Een bank die voor haar eigen bankactiviteit gegevens verwerkt, is zelf verantwoordelijke.[2]

Ja. Artikel 28, lid 9 AVG bepaalt dat de overeenkomst in schriftelijke vorm wordt opgesteld, elektronische vorm inbegrepen. Een mondelinge afspraak volstaat dus niet.[1]

Alleen met uw voorafgaande specifieke of algemene schriftelijke toestemming. Bij algemene toestemming moet de verwerker u informeren over geplande veranderingen, zodat u bezwaar kunt maken. De subverwerker krijgt dezelfde verplichtingen en de eerste verwerker blijft volledig aansprakelijk ten aanzien van u.[1]

Dat hangt af van de situatie. In een voorbeeld van de EDPB is een boekhoudkantoor dat een boekhouding controleert een eigen verwerkingsverantwoordelijke, omdat het zelf bepaalt welke gegevens het nodig heeft en hoe lang het ze bewaart. Bij zeer gedetailleerde instructies van de klant, zonder eigen wettelijke taak voor het kantoor, kan het een verwerker zijn.[2]

De Vlaamse Toezichtcommissie schrijft dat u een organisatie niet kunt dwingen om te tekenen. Wordt u het niet eens over de inhoud, dan kunt u ervoor kiezen niet samen te werken. Werkt u toch samen zonder overeenkomst, dan zijn volgens haar beide partijen in overtreding.[3]

De Europese Commissie heeft standaardcontractbepalingen tussen verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers vastgesteld in Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/915. Artikel 28, lid 6 AVG laat toe dat de overeenkomst geheel of gedeeltelijk op zulke bepalingen is gebaseerd.[5][1]

Ja. De Vlaamse Toezichtcommissie schrijft dat ook de verwerker een verwerkersovereenkomst moet hebben. Zonder overeenkomst kan hij zich volgens haar niet beroepen op de grondslag van de verwerkingsverantwoordelijke en heeft hij geen recht om de gegevens te verwerken.[3]

Bronnen en referenties

  1. Verordening (EU) 2016/679 (algemene verordening gegevensbescherming), Nederlandse tekst · EUR-Lex, Publicatieblad van de Europese Unie. Geraadpleegd op 4 oktober 2026.
  2. Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the GDPR, versie 2.1 · Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB). Geraadpleegd op 4 oktober 2026.Engelstalig document; de Nederlandse weergave in dit artikel is een eigen samenvatting.
  3. Verwerkersovereenkomst · Vlaamse Toezichtcommissie voor de verwerking van persoonsgegevens (Vlaanderen.be). Geraadpleegd op 4 oktober 2026.De Vlaamse Toezichtcommissie richt zich op Vlaamse overheidsinstanties. Voor bedrijven is de GBA de toezichthouder.
  4. Datalekken (Data protection guide for small business) · Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB). Geraadpleegd op 4 oktober 2026.
  5. Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/915 van de Commissie van 4 juni 2021 betreffende standaardcontractbepalingen tussen verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers · EUR-Lex, Publicatieblad van de Europese Unie. Geraadpleegd op 4 oktober 2026.

Laatst gecontroleerd tegen de bronnen:

Hoe dit artikel is opgesteld

Alle beweringen komen uit de bronnen hierboven. Wetteksten en richtsnoeren zijn zelf nagelezen op de vermelde datum. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Verandert een wet of richtlijn, dan kan de tekst verouderd zijn: controleer bij twijfel de bron.

Foto's: RDNE Stock project, Pixabay, panumas nikhomkhai via Pexels.

Stephanie Deprez, compliance & klantbegeleiding bij GDPR voor Bedrijven

Stephanie Deprez

Compliance & klantbegeleiding · GDPR voor Bedrijven

Dit artikel is opgesteld door Stephanie Deprez op basis van Belgische en Europese bronnen.

Meer over onze expertise

LEES VERDER

GDPR voor Bedrijven gebruikt alleen noodzakelijke opslag, tenzij u meer toestaat.

Met uw toestemming meten we het gebruik van de website (statistieken) en volgen we aanvragen beter op (marketing). Weigert u, dan werkt de website gewoon en meten we niets. Wijzig of trek uw keuze altijd in via het cookie-icoon of onderaan elke pagina. Welke partijen en gegevens het zijn, leest u in ons cookiebeleid en privacybeleid.

Cookievoorkeuren

Kies wat u toestaat. Zonder uw toestemming laden we alleen wat nodig is om de website te laten werken. U kunt uw keuze altijd wijzigen of intrekken via het cookie-icoon of de footer. Meer uitleg in ons cookiebeleid.